Fitch Ratings xalqaro reyting agentligi Isroil kredit reytingini salbiy prognoz bilan “A+” dan “A”ga tushirganini eʼlon qildi. Ushbu qaror G‘azoda davom etayotgan urushning salbiy taʼsiri, ortib borayotgan geosiyosiy xatarlar va mamlakat moliyasining barqarorligiga tahdid soladigan sezilarli iqtisodiy zarar bilan bog‘liq.
Fitch nazarida G‘azodagi cho‘zilgan mojaro Isroil davlat moliyasiga jiddiy bosim tug‘dirmoqda. Agentlik prognozlariga ko‘ra, 2024-yilda byudjet taqchilligi yalpi ichki mahsulotga nisbatan 7,8 foizni tashkil etadi, davlat qarzi darajasi esa o‘rta muddatli istiqbolda YAIMning 70 foizidan yuqori bo‘lib qoladi. Bu raqamlar nafaqat harbiy harakatlar va jabrlangan hududlar aholisini ko‘chirish bilan bog‘liq yuqori xarajatlar, balki infratuzilma va sanoat faoliyatiga yetkazilgan iqtisodiy zarar bilan ham bog‘liq. Fitch, shuningdek, Jahon bankiga ko‘ra boshqaruv ko‘rsatkichlari yomonlashishi kutilayotgani, bu esa mamlakatning kredit qobiliyatiga salbiy taʼsir ko‘rsatishi mumkinligini taʼkidlaydi.
Fitch mojaro 2025-yilgacha davom etishi, boshqa jabhalarda kengayishi, harbiy xarajatlar va qarz yuklarining yanada oshishiga olib kelishidan xavotirda. Agentlikning ogohlantirishicha, mojaro insoniy xarajatlardan tashqari, infratuzilma vayron bo‘lishiga va uzoq muddatli iqtisodiy oqibatlarga, jumladan, sarmoya va sanoat faolligining pasayishiga olib kelishi mumkin.
Fitch tahliliga ko‘ra, Isroil hukumati harbiy xarajatlarni doimiy ravishda oshirishga majbur bo‘ladi, bu majburiy harbiy xizmatni kengaytirish va qurol ishlab chiqarishni ko‘paytirishni o‘z ichiga olishi mumkin. Ushbu qadamlar, ehtimol, qo‘shimcha xarajatlarga olib keladi va mamlakat uchun qo‘shimcha moliyaviy xavflarni keltirib chiqaradi.
Fitch reytingni pasaytirish qarori davom etayotgan mojarolar va geosiyosiy keskinliklar sharoitida Isroilning uzoq muddatli iqtisodiy barqarorligi haqidagi xavotirlarni aks ettirganini taʼkidlaydi. Agentlik fikricha, vaziyatning yana-da yomonlashishi, ayniqsa, urush kutilganidan uzoq davom etsa va iqtisodiy vaziyatning yana-da yomonlashishiga olib keladigan bo‘lsa, mamlakatning kredit reytingiga qo‘shimcha bosim o‘tkazishi mumkin.
Yaqin Sharqdagi mojaro iyul oyi oxiri va avgust oyi boshida bir qancha muhim shaxslar, jumladan Ismoil Haniya, Livan Hizbullohi qurolli kuchlari qo‘mondoni Fuad Shukr va HAMASning harbiy qanoti rahbari Muhammad Deifning o‘limidan so‘ng avj oldi. Ularning o‘ldirilishida Isroil ayblangan, bu esa mintaqada keskinlikning kuchayishiga olib kelgan va musulmon jamoalari orasida xavotir uyg‘otgan.
Sizda shikoyat, taklif yoki murojaat bormi? Bizga @demokratuz_aloqabot orqali murojaat qiling!
