2026-yilning yanvar oyi o‘rtalariga kelib, Eron va Amerika Qo‘shma Shtatlari o‘rtasidagi munosabatlar so‘nggi yillardagi eng xavfli nuqtaga yetdi. Oq uy matbuot kotibi Karoline Livitt payshanba kuni o‘tkazilgan matbuot anjumanida AQSH prezidenti Donald Tramp ma’muriyati Erondagi namoyishchilarning o‘ldirilishi davom etadigan bo‘lsa, harbiy kuch ishlatishni ham o‘z ichiga oluvchi barcha variantlarni ko‘rib chiqishga tayyorligini rasman e’lon qildi. Vashingtonning ushbu qat’iy ogohlantirishi Eron poytaxti Tehronda xavfsizlik choralari misli ko‘rilmagan darajada kuchaytirilgan va ko‘chalarda harbiy qismlar joylashtirilgan bir paytda yangradi. Oq uy vakilining so‘zlariga ko‘ra, prezident Tramp Eron rasmiylariga qotilliklarning davom etishi «og‘ir oqibatlarga» olib kelishi haqida aniq xabar yo‘llagan. Ayniqsa, kecha amalga oshirilishi kutilgan 800 ta qatlning to‘xtatilgani haqidagi ma’lumotlar AQSH ma’muriyati tomonidan diqqat bilan kuzatilmoqda, garchi ushbu to‘xtatilgan qatllar bo‘yicha Tehron tomonidan rasmiy tasdiq berilmagan bo‘lsa-da.
Erondagi vaziyat o‘tgan yilning dekabr oyi oxirida iqtisodiy inqiroz, ya’ni shiddatli inflyatsiya va mahalliy valyutaning keskin qadrsizlanishi oqibatida boshlangan ommaviy namoyishlar ortidan portlash nuqtasiga kelib qoldi. Dastlab iqtisodiy talablar bilan boshlangan namoyishlar tezda siyosiy tus oldi va butun mamlakat bo‘ylab tarqaldi. Huquq faollari va xalqaro tashkilotlar tartibsizliklar davomida 1000 dan ortiq namoyishchi halok bo‘lganini xabar qilmoqda. Eron hukumati esa ushbu namoyishlarni AQSH va Isroil tomonidan uyushtirilgan «qurolli g‘alayonlar» deb atab, to‘qnashuvlarda 100 dan ortiq xavfsizlik xodimi ham qurbon bo‘lganini ta’kidlamoqda. Shu bilan birga, Eron tashqi ishlar vaziri Abbos Araqchi xalqaro OAVga bergan intervyusida namoyishchilarni qatl qilish niyati borligini inkor etib, «osish haqida gap ham bo‘lishi mumkin emasligini» aytdi, biroq u ham agar AQSH harbiy variantni tanlaydigan bo‘lsa, Tehron urushga to‘liq tayyor ekanligini qo‘shimcha qildi.
Hozirda Eron bo‘ylab davom etayotgan internet blokadasi sharoitida aniq ma’lumot olish o‘ta mushkul bo‘lib qolmoqda. Tehronlik guvohlarning so‘zlariga ko‘ra, poytaxt ko‘chalarida qo‘rquv va g‘amginlik muhiti hukmron, aholi kelajakdagi noaniqlikdan qattiq xavotirda. Islom inqilobi qo‘riqchilari korpusi (IRGC) qo‘mondonlari esa mamlakat qurolli kuchlari har qanday tashqi va ichki tahdidga qarshi eng yuqori shaylik holatiga keltirilganini e’lon qilishdi. Diplomatik ohang biroz yumshagandek ko‘rinsa-da, AQSH real harakatlar sifatida Eron Milliy xavfsizlik oliy kengashi kotibi Ali Larijoniy va boshqa bir qator yuqori martabali amaldorlarga nisbatan yangi sanksiyalar joriy etdi. Bu shaxslar namoyishlarni shafqatsizlarcha bostirishning asosiy «me’morlari» sifatida ayblanmoqda. Dunyo hamjamiyati esa Vashingtonning ushbu tahdidlari haqiqiy harbiy to‘qnashuvga aylanib ketishi yoki Tehron o‘z xalqiga nisbatan bosimni kamaytirishi haqidagi savollarga javob kutmoqda.
Sizda shikoyat, taklif yoki murojaat bormi? Bizga @demokratuz_aloqabot orqali murojaat qiling!
