AQSh prezidentining ta’kidlashicha, Daniyaning o‘z-o‘zini boshqaruvchi hududi ustidan AQSh nazoratiga qarshi chiqqan sakkizta davlatga 10 foizlik bojlar qo‘llaniladi.
AQSh Prezidenti Donald Tramp Daniyaning o‘z-o‘zini boshqaruvchi hududi bo‘lgan Grenlandiyani qo‘lga kiritish kampaniyasini kuchaytirar ekan, bir qancha Yevropa ittifoqchilariga nisbatan ortib boruvchi bojlar (tariflar) joriy etishga va’da berdi.
Shanba kuni o‘zining Truth Social platformasidagi postida Tramp Daniya, Finlandiya, Fransiya, Germaniya, Norvegiya, Shvetsiya, Niderlandiya va Buyuk Britaniya uchun 10 foizlik bojlar 1-fevraldan kuchga kirishini aytdi.
Uning qo‘shimcha qilishicha, ushbu bojlar 1-iyundan boshlab 25 foizga ko‘tariladi va AQSh Grenlandiyani sotib olish bo‘yicha kelishuvga erishmaguncha amalda qoladi.
Yevropa yetakchilarining munosabati
Yevropa yetakchilari Trampning ushbu e’lonini rad etishdi:
-
Emanuyel Makron (Fransiya Prezidenti): “Hech qanday qo‘rqitish yoki tahdid bizga ta’sir qilolmaydi — na Ukrainada, na Grenlandiyada va na dunyoning boshqa joyida. Yevropa suvereniteti himoya qilinishini ta’minlaymiz.”
-
Kir Starmer (UK Bosh vaziri): Trampning tahdidini keskin qoralab, ittifoqchilarga nisbatan boj qo‘llash “mutlaqo xato” ekanligini aytdi va bu masalani Vashington bilan bevosita muhokama qilishini bildirdi.
-
Kaya Kallas (Yevropa Ittifoqi tashqi siyosat rahbari): Bojlar Atlantika okeanining har ikki tomonida farovonlikka putur yetkazishini va bundan faqat Rossiya bilan Xitoy manfaatdor ekanligini ta’kidladi.
“Oltin gumbaz” va milliy xavfsizlik
Tramp o‘zining uzun ijtimoiy tarmoqdagi postida ushbu bojlar sakkizta davlat vakillarining Grenlandiyaga “noma’lum maqsadlarda” qilgan safarlariga javob (reaksiya) ekanligini bildirdi. U ushbu davlatlarni AQSh nazoratiga qarshi chiqish orqali “juda xavfli o‘yin” o‘ynashda aybladi.
Prezidentning so‘zlariga ko‘ra, Grenlandiyani qo‘lga kiritish AQSh rejalashtirayotgan “Oltin gumbaz” (Golden Dome) deb nomlangan raketa hujumidan mudofaa tizimi uchun o‘ta muhimdir. Ushbu tizim Kanadani ham himoya qilishi ko‘zda tutilgan.
Grenlandiya va Daniyadagi noroziliklar
Trampning e’loni Daniya va Grenlandiya bo‘ylab minglab odamlar AQSh nazoratiga qarshi namoyishga chiqqan bir vaqtga to‘g‘ri keldi.
-
Kopengagendagi namoyishchilar “Grenlandiya sotilmaydi” degan shiorlar bilan chiqishdi.
-
Nuukda (Grenlandiya poytaxti) yuzlab odamlar sovuq ob-havoga qaramay, o‘z-o‘zini boshqarish huquqini qo‘llab-quvvatlab marsh o‘tkazdilar.
NATO ichidagi ixtilof
Tahlilchilar ushbu vaziyatni 1949-yilda tuzilgan NATO alyansi ichidagi eng xavfli inqirozlardan biri deb baholamoqda. Tramp Oq uyga qaytganidan beri Grenlandiyani AQSh nazoratiga o‘tkazishni talab qilib kelmoqda.
So‘nggi so‘rovnomalarga ko‘ra, grenlandiyaliklarning 85 foizi AQSh tarkibiga kirishga qarshi, faqat 6 foizi buni qo‘llab-quvvatlaydi. Shunga qaramay, Tramp ma’muriyati ushbu orolni “sotib olish” yoki nazoratni qo‘lga kiritish niyatidan qaytmayapti.
Sizda shikoyat, taklif yoki murojaat bormi? Bizga @demokratuz_aloqabot orqali murojaat qiling!
