Donald Tramp yana “g‘alaba” haqida gapirmoqda. Ammo bu gal u stadionda emas, savdo maydonida emas, balki butun Yaqin Sharqni alangaga tashlab yuborishi mumkin bo‘lgan maydonda g‘alaba izlamoqda. Eron masalasida Tramp o‘zini kuchli his qilayotgandek ko‘rinadi, ammo bu — kuch emas, xavfli illyuziya.

Bugungi Eron zaif, ichidan yemirilgan, iqtisodiy va siyosiy bosim ostida. Ammo aynan shu holat uni eng xavfli raqibga aylantiradi. Chunki orqaga chekinadigan joyi qolmagan davlat — eng tajovuzkor davlatga aylanadi.

Trampning “g‘alabasi” nimani anglatadi?

Tramp uchun “g‘alaba” — murakkab tizimlarni tushunish emas, balki tezkor, shov-shuvli natija. Bag‘dodiy o‘ldirildi — g‘alaba. Sulaymoniy yo‘q qilindi — g‘alaba. Yadro obyektlari bombalandi — yana g‘alaba. Ammo bu “g‘alabalar” ortidan kelgan beqarorlik, nafrat va uzoq muddatli oqibatlar Trampni qiziqtirmaydi.

Eron esa Venesuela emas. Uni bitta zarba bilan yiqitib bo‘lmaydi. Uni “boshini uzib” qulatsa ham, tanasi harakatda qoladi. Bu davlat mafkura bilan boshqariladi, omon qolish instinkti bilan yashaydi. Tramp esa buni inkor etmoqda yoki tushunishni istamayapti.

Ichki norozilik — tashqi urush uchun bahonami?

Erondagi namoyishlar — bu xalqning faryodi. Ammo Tramp bu faryodni harbiy aralashuv uchun qulay bahona sifatida ko‘rmoqda. “Agar namoyishchilar o‘ldirilsa, biz kelamiz” degan bayonotlar — insonparvarlikdan ko‘ra ko‘proq ultimatumga o‘xshaydi.

Eng xavflisi shundaki, Tramp avval namoyishchilarni ochiqchasiga qo‘llab-quvvatladi, keyin esa birdan Eron rasmiylarining versiyasini takrorlay boshladi. Bu ikkiyuzlamachilik emas — bu mas’uliyatsizlik. Chunki bunday bayonotlar na norozilarni himoya qiladi, na urushning oldini oladi.

“Boshni uzish” strategiyasi: halokatli xato

Ali Xomanaiyni yo‘q qilish rejasi Vashingtondagi “qirg‘iylar” uchun jozibador bo‘lishi mumkin. Ammo tarix shuni ko‘rsatadiki, bunday zarbalar rejimni qulatmaydi — uni radikallashtiradi. Liviya, Iroq, Afg‘oniston — bularning barchasi “tezkor g‘alaba” va’dasi bilan boshlangan, ammo uzoq fojia bilan yakunlangan.

Agar Eron o‘z mavjudligini xavf ostida deb his qilsa, u Yaqin Sharqni portlatib yuborishdan tortinmaydi. AQSh bazalari, Isroil, Fors ko‘rfazi, global neft bozorlar — bularning barchasi nishonga aylanadi. Bu urushda yutuvchi bo‘lmaydi.

Tramp o‘z prezidentligini xavf ostiga qo‘ymoqda

Eron bilan urush — bu nafaqat harbiy, balki siyosiy o‘zini-o‘zi o‘ldirishga teng. Neft narxlari osmonga chiqadi, inflyatsiya kuchayadi, “America First” elektorati esa yana bir chet el urushiga qarshi chiqadi.

Paradoks shundaki, Eron urushda yutishi shart emas. U shunchaki Tramp prezidentligini cho‘zilgan mojaroga botirsa kifoya. Bir necha hafta davom etadigan beqarorlik — Tramp uchun 2026-yilgi saylovlar oldidan halokatli zarba bo‘lishi mumkin.

Diplomatiya emas, taslim bo‘lish talab qilinmoqda

Vashington Eron bilan muzokara haqida gapiradi, ammo talablar ro‘yxati muzokara emas, kapitulyatsiya hujjatiga o‘xshaydi: boyitishdan voz kech, raketalaringni topshir, mintaqadagi ta’siringni yo‘q qil.

Bu shartlar ostida hech bir suveren davlat kelishuvga bormaydi. Ayniqsa, ichki bosim ostida turgan, legitimligi so‘roq qilinayotgan Eron kabi davlat.

Xulosa: Tramp kuch bilan tarix yozmoqchi — ammo tarix buni kechirmaydi

Donald Tramp o‘zini qat’iyatli rahbar sifatida ko‘rsatmoqchi. Ammo Eron masalasida bu qat’iyat emas, xomxayol. U murakkab mintaqani oddiy kuch formulasi bilan boshqarmoqchi bo‘lmoqda.

Bugun Eron zaif. Ammo aynan shu zaiflik uni portlashga tayyor qilmoqda. Agar Tramp bu haqiqatni inkor etib, yana “tezkor g‘alaba” izidan borsa, u nafaqat Yaqin Sharqni, balki o‘z siyosiy kelajagini ham xavf ostiga qo‘yadi.

Kuch bilan yutish mumkin bo‘lgan janglar bor.
Ammo Eron — shulardan emas.

Maqola muallifi: Xusniddin Jumaboyev