Toshkentliklar qachon toza havodan nafas oladi? Mutaxassislar aniq muddatni aytdi

So‘nggi kunlarda O‘zbekiston poytaxti va uning atrofidagi hududlar aholisini bir savol qiynamoqda: nega havo bunchalik og‘irlashib, nafas olish qiyinlashib bormoqda? Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi mutaxassislari ushbu «bo‘g‘iq» manzaraga oydinlik kiritishdi.

Tabiatning «aybi» nimada?

Ekologiya qo‘mitasi raisi o‘rinbosari Iskandar Qutbiddinovning tahlillariga ko‘ra, bugungi holat faqat inson omili bilan bog‘liq emas. Vaziyatni noqulay meteorologik sharoitlar va harorat inversiyasi deb ataluvchi murakkab fizik jarayon yanada og‘irlashtirmoqda.

Ma’lum bo‘lishicha, kunduzi va tunda harorat o‘rtasidagi farq 14 darajaga yetmoqda. Bunday keskin sakrash, kuchli tuman va shamolning deyarli yo‘qligi atmosfera havosining yuqori qatlamlari bilan almashishini to‘xtatib qo‘ygan. Oddiy tilda aytganda, shaharning ifloslangan havosi tepaga chiqib ketolmay, yer sathida «qulflanib» qolgan.

Nazorat: Qora tutun egalari jarimaga tortilmoqda

Ekologik vaziyatni yumshatish maqsadida maxsus komissiya «kuchaytirilgan rejim»da ishlamoqda. Ekologlar aybdorni faqat tabiatdan emas, balki qonunbuzarlardan ham qidirishmoqda:

• Sanoat zonalaridagi reydlar: Yanvarning ilk haftasida Toshkent shahri va viloyatida jami 34 ta yirik ishlab chiqarish korxonasi tekshiruvdan o‘tkazildi. Havoga me’yordan ortiq zaharli gaz chiqarayotgan obektlarga nisbatan keskin choralar ko‘rilgan.

• Yo‘llardagi monitoring: Faqatgina zavodlar emas, balki nosoz dvigatelli avtotransport vositalari ham e’tibordan chetda qolmadi. O‘nlab haydovchilar atmosfera musaffoligini buzganliklari uchun ma’muriy javobgarlikka tortildi.

Najot – yomg‘ir va shamoldami?

Mutaxassislarning prognozlari unchalik tasalli beruvchi emas: bunday noqulay sharoit 16–17-yanvarga qadar saqlanib qolishi mumkin. Shahar osmonini qoplagan bu tumanli «parda» faqat antitsiklonlar chekinib, yog‘ingarchilik va kuchli shamol boshlanganidan keyingina tarqaydi.

Hozircha esa Ekologiya vazirligi monitoring ishlarini davom ettirishini bildirdi. Inversiya hodisasi o‘tib ketganidan keyin ham sanoat korxonalari va transport vositalari ustidan nazorat susaymaydi.

Xulosa o‘rnida: Tabiiy ofatlar va meteosharoitlarga ta’sir o‘tkazish qiyin, biroq filtrsiz ishlayotgan zavodlar va nosoz mashinalar ustidan nazoratni kuchaytirish — bugungi kunning kechiktirib bo‘lmas talabidir.

Maqola muallifi: Lobar Axmedova